مطالعات بقاع و اماکن متبرکه

مطالعات بقاع و اماکن متبرکه

گچبری در معماری ایرانی با نگرش بر تزیینات کتیبه های گچبری بقعه پیر بکران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته دانشگاه بوعلی سینا همدان
چکیده
از گذشته تاکنون کتیبه‌ها، به عنوان اسناد مکتوب در معماری به شمار می‌آمدند. وجود کتیبه‌ها با آیات قرآنی و اسما جلاله نگارش شده در آن‌ها، در معماری مذهبی خصوصاً مساجد، بقعه‌های مذهبی و غیر‌مذهبی دارای جایگاهی منحصر بفرد می‌باشد. این اسناد زنده تاریخی برحسب زمان، مکان و موقعیت قرارگیری‌شان در بناهای گوناگون و مواد و مصالح بکار رفته در ساخت‌شان تفاوت-هایی با یکدیگر دارند. مصالح بکار رفته در کتیبه‌ها علاوه بر زمینه شکل‌گیری تزئینات کتیبه را نیز در بر می‌گرفت. عنصر گچ به عنوان یکی از مصالح کهن در معماری ایرانی، در ساخت و تزئین کتیبه‌ها کاربرد گسترده‌ای داشته است، و انواع نقوش و طرح‌های شاخص هندسی و اسلیمی با این ماده ایجاد شده است. هنرمندان، با بهره‌گیری از ماده گچ در بناهای مختلف و اماکن مذهبی درخشش و شفافیت بی‌بدیلی را در شاهکارهای خیره‌کننده مذهبی خود به نمایش گذاشته‌اند. از میان بقعه‌های شاخص استان اصفهان، بقعه پیر بکران به عنوان یکی از بناهای قرون میانه اسلامی، دارای تزئینات کتیبه‌نگاری شاخص گچبری شده است. نوشتار حاضر،‌پژوهشی نظری به شیوه توصیفی- تحلیلی و مستند به منابع مکتوب و مطالعات حاصل از منابع کتابخانه‌ای است و هدف آن یافتن دیدگاهی از پیشینه گچبری در هنر ایران و بازخوانش متن کتیبه‌های گچبری بر بقعه پیر بکران در اصفهان است.
کلیدواژه‌ها