مطالعات بقاع و اماکن متبرکه

مطالعات بقاع و اماکن متبرکه

کارکرد شناسی نهاد وقف در بقاع متبرکه و مزارات اسلامی (مطالعه موردی تخت فولاد اصفهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه اصفهان
چکیده
نهاد وقف، یکی از مهم‌ترین و کارآمدترین نهادهای دینی اجتماعی در طول تاریخ بوده که توانسته با توجه به ظرفیت‌های ویژه خود، تأثیر زیادی در ایجاد و پویایی تمدن‌ها داشته باشد. در تمدن اسلامی نیز، نهاد وقف با توجه به تأیید و تأکید دین مبین اسلام مبنی بر خیرخواهی و نوع‌دوستی، توانسته است سهم ویژه‌ای در رشد و توسعه تمدنی این دین داشته باشد. یکی مکان‌هایی که در تمدن اسلامی پیوند ناگسستنی بین زندگی دنیوی و اخروی دارد، مزارات و قبرستان‌ها است که موردتوجه خاص جامعه اسلامی است. امروزه قبرستان‌های زیادی در تمدن اسلامی وجود دارد که مأمن و زیارتگاه مسلمانان است و پویایی خود را مدیون این نهاد تمدنی می‌داند. در این مقاله یا استفاده از روش مطالعه کتابخانه‌ای و اسنادی و مطالعه میدانی درصدد پاسخ به این سؤال هستیم که کارکردهای مختلف نهاد وقف در قبرستان‌های اسلامی به‌خصوص تخت فولاد اصفهان چیست؟ نتایج این پژوهش بیان می‌کند که اولاً نهاد وقف در ایجاد قبرستان‌ها تأثیر شایانی داشته و در اکثر تکایا که جهت دفن اموات قرار می‌گرفته توسط واقفان ایجادشده است و ثانیاً این مکان چون زیارتگاه مردم بوده، نهاد وقف در راستای تسهیل امر زیارت ایجاد نقش کرده و ثالثاً همین مکان مدفن واقفان بزرگی است که مرور زندگی ایشان بدون اشاره به موقوفات و فعالیت‌های خیرخواهانه ایشان امری ابتر خواهد بود.
کلیدواژه‌ها