خانقاه‌های اخی‌ها به عنوان مؤسسات موقوفه سازماندهی شده، یکی از مؤلفه‌های تأثیرگذار در تاریخ امپراتوری عثمانی بودند که در تبلیغ و گسترش باورهای صوفیانه و مذهبی اخی‌ها در قلمرو عثمانی، و در پی آن در حیات معنوی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و سیاسی دولت عثمانی تأثیر به سزایی گذاشتند و به عنوان عنصری مهم در برقراری روابط اخی‌ها با جامعه عثمانی نقش ایفا کردند. خواست بنیادی پژوهش حاضر، بررسی آداب و رسوم تشکیلات اخیگری در خانقاه‌های قلمرو عثمانی، گسترش و افول خانقاه اخی‌ها در اثر مناسبات تعاملی و تقابلی حکمرانان عثمانی با اخی‌ها، و نقش خانقاه ‌اخی‌ها در روابط معنوی، فرهنگی، تجاری و اقتصادی اخی‌ها با حکومت عثمانی می‌باشد. روش تحقیق در این پژوهش روش توصیفی-تحلیلی و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای است. نتایج و دستاوردهای این پژوهش نشان می‌دهد که از زمان تأسیس دولت عثمانی میان این دولت و تشکیلات اخی‌ها مناسباتی وجود داشته است و دولت عثمانی موقوفات و خانقاه‌های بسیاری در نقاط مختلف قلمرو خود برای اخی‌ها اختصاص داده است. با گسترش خانقاه‌ها و تشکیلات اخیگری، اصول و عقاید اخی‌ها در قلمرو عثمانی انتشار یافته و به دلیل مقبولیت مردمی و تسامح مذهبی باعث تحولات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بسیاری در جامعه عثمانی گشته است. اما به‌تدریج با افزایش ثبات مرکزی حکومت عثمانی، قدرت‌گیری مدرسه و نهاد شیخ‌‌الاسلامی، و ظهور سپاه ینی‌چری که پایگاه قدرت سیاسی و نظامی حکومت عثمانی بود و پیوند عمیقی با طریقت‌هایی چون بکتاشیه داشت، سازمان اخی‌ها و خانقاه‌های آنان اهمیت خود را از دست داده و حکومت اغلب خانقاه‌ اخی‌ها را منحل کرد.