دکتری تاریخ و مدرس مرکز معارف اسلامی دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
حکومت صفوی هسته اصلی معنویت تشیع را حب اهل بیت میدانست با توسعه و تکریم جایگاه عتبات عالیات در نزد شیعیان در جهت گسترش مذهب و فرهنگ شیعه به نفع خود میکوشید. در این پژوهش به دنبال پاسخ به این سؤال هستیم که عتبات عالیات از جایگاه فرهنگی در حکومت صفوی برخوردار است و شاهان این حکومت چه رویکردی نسبت به این اماکن مقدس داشتند؟ شاهان صفوی که خود را از نسل امام موسی کاظم (ع) معرفی، و مذهب تشیع را برگزیده و رهبری دینی و سیاسی را با هم آمیخته بودند، بیش از همه در هر فرصتی به زیارت عتبات میشتافتند و از زیارت این اماکن و اعمال مذهبی خاص بهره میبردند. در زمینه دفن اموات و بازسازی عمرانی نیز عتبات مورد توجه خاص شاهان صفوی بودند. شاه اسماعیل اول مشهد کاظمین را بنا نهاد و شاه طهماسب بیشترین توجه خود را به اعتاب مقدس کربلا معطوف نمود و شاه عباس اول از هیچ خدمتی به آستانه امیرالمؤمنین کوتاهی نکرد و سپس شاه صفی راه آنها را ادامه داد و اقدامات نیمه کاره شاهان پیش از خود را تکمیل نمود. همچنین از بُعد رویکرد فرهنگی یافتههای پژوهش نشان میدهد صفویان در جهت جلب قلوب شیعیان و کسب حمایت آنها، برقراری پیوندهای مستحکم و ریشه دار میان سرزمین و تاریخ عراق با اعتقادات ملت ایران، گسترش مذهب تشیع و تحت فشار قرار دادن دولت عثمانی و تبلیغ فرهنگ شیعی در این سرزمین از هیچ اقدام مذهبی و فرهنگی غفلت نمینمود.