مطالعات بقاع و اماکن متبرکه

مطالعات بقاع و اماکن متبرکه

برساخت هویت اجتماعی زنان در کنش زیارت (موردمطالعه پیاده‌روی اربعین)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مدرس دانشگاه
چکیده
هویت اجتماعی یکی از برجسته‌ترین لایه هویت است که فرد آن را به طور مدام و روزمره ایجاد می‌کند و در فعالیت‌های بازتابی خود مورد حمایت و پشتیبانی قرار می‌دهد. این هویت بیانگر خصوصیاتی است که فرد یا گروه را به اجتماع پیوند می‌زند و در مواجهه دیالکتیکی فرد و جامعه شکل می‌گیرد. حضور در زیارتگاه‌ها و سفرهایی چون پیاده‌روی اربعین یکی از این موقعیت‌هاست که با هویت اجتماعی در ارتباط است؛ یعنی زیارت عرصه‌ای است که زنان از طریق آن دست به کنش می‌زنند و هویت اجتماعی خود را برساخت می‌کنند. در این پژوهش با روش پدیدارشناسی به برساخت هویت اجتماعی زنان در کنش پیاده‌روی اربعین پرداخته شد. چنین به دست آمد که زنان زائر در سفر پیاده‌روی اربعین هویت اجتماعی خود را از طریق «خود تعلیقی»، «مشروعیت جستن از سوژگی زنان تاریخ شیعه» و «غیبت مشروع از فضای رسمی» و «عاملیت و زندگی در ظهور» برساخته می‌کنند. کنش زیارت، زنان زائر را از محیط‌های کلیشه‌ای و ساختارهای سنتی برکنده و آنان را در زمان و مکانی خاص بدون مرز بندی‌های از پیش تعیین شده قرار می‌دهد. آنان همچنین با تأسی به سوژگی زنان تاریخ شیعه و همذات پنداری با اسرای کاروان کربلا، از ابژگی خود دوره شده و سوژگی خود را در قالب هویتی تازه تجربه می‌کنند. زنان در کنش پیاده روی اربعین، باور داشت‌های پیشین خود را از قابلیت و توانایی مورد بازنگری قرار داده خود را عاملیتی در ظهور تجربه می‌کند که در اثر این کنش، پیاده روی اربعین عامل بازاندیشی محسوب می‌شود.
کلیدواژه‌ها