هنر کاشی‌کاری به عنوان یکی از شاخص‌ترین جلوه‌های هنر و تمدن ایران، نقش بی‌بدیلی در تزئین معماری، به‌ویژه در بناهای مذهبی ایفا دارد. این پژوهش با هدف واکاوی ویژگی‌های هنر کاشی‌کاری در مساجد و امامزاده‌های مناطق مرکزی و شرقی ایران در دوره قاجار، از طریق مطالعه دیدگاه‌های سیاحان غربی انجام شده است. مسئله پژوهش معطوف به این پرسش است که «نگاه بیرونی» این سفرنامه‌نویسان تا چه میزان می‌تواند در شناسایی ویژگی‌های سبک‌شناختی، کاربردی و همچنین وضعیت حفاظتی این آثار در مقطع تاریخی دوره قاجار راهگشا باشد. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که کاشی‌کاری در مناطق مورد مطالعه از همگونی و پیوستگی قابل توجهی در زمینه‌های فرمی و محتوایی برخوردار است. همچنین مشاهدات سفرنامه‌نویسان غربی، علاوه بر توصیف دقیق ویژگی‌های فنی، زیبایی‌شناختی و تنوع نقوش (هندسی، گیاهی، کتیبه‌نویسی)، به کاربرد هوشمندانه کاشی در مفاهیم نمادین و تزیین فضای معماری نیز اشاره دارد. همچنین سفرنامه ها مستندات ارزشمندی از وضعیت حفاظتی آثار هنری در آن دوره، از جمله آسیب‌های ناشی از بی توجهی و سرقت ارائه می‌دهند که خود بر اهمیت این منابع به عنوان شواهد تاریخی می‌افزاید. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای و به ویژه سفرنامه های دوره قاجار تدوین شده است.