در دوران قاجار، سفرنامه نویسان اروپایی با هدف کاوش در فرهنگ و تاریخ ایران، به ایران سفر می‌کردند. این سفرنامه‌ها منابع ارزشمندی هستند که تصویری از زندگی و فرهنگ ایران در آن دوران را ارائه می‌دهند. ازجمله موضوعات موردتوجه این سفرنامه نویسان، اماکن و بقاع متبرکه ایران بوده است. تحلیل داده‌های سفرنامه‌های سیاحان اروپایی عصر قاجار به ما امکان می‌دهد تا با توجه به نگرش آن‌ها، نقش اماکن مذهبی در جامعه ایرانی را بهتر درک کرده و تأثیرات آن‌ها را بر زندگی اجتماعی و مذهبی مردم موردبررسی قرار دهیم. بدین منظور، این مقاله با روش کیفی تحلیل مضمون به واکاوی جایگاه و کارکرد اماکن و بقاع متبرکه در میان ایرانیان در عصر قاجار با تکیه‌بر سفرنامه‌های سیاحان اروپایی پرداخت. از تحلیل داده‌های متنی، مضامین فراگیر «خاستگاه امامزادگان و بقاع»، «تشکیک بودن بقاع نزد ایرانیان»، «هم پیوندی امنیت و بقاع متبرکه» و «کارکرد اماکن مقدسه» به دست آمد. مطابق داده‌ها، اماکن متبرکه در ایران، خاستگاهی فرضی و غیرواقعی داشته؛ به‌نحوی‌که سبب شده در هر گوشه‌ای به‌وفور امامزاده‌ای در هر نقطه صعب‌العبوری دیده شود. این اماکن ازنظر اهمیت برای ایرانیان به‌صورت تشکیکی مکه، کربلا، مشهد، قم و حضرت عبدالعظیم را شامل می‌شده است. پناه‌جویی و امنیت بخشی به متهمان در کنار امنیت فردی، تهدید برای امنیت عمومی محسوب می‌شد. دفن اموات، بهره‌مندی از برکات و رزق مادی برای مجاوران بقاع از یک‌سو کسب عناوین هویت‌بخش اجتماعی برای زائران از سویی دیگر در این گزارش‌ها به دست آمد.